ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

1. Σκοπός του σημειώματος

Το παρόν σημείωμα τεκμηριώνει τη διαδικασία κατασκευής του Δείκτη Καλής Νομοθέτησης (Regulatory Quality Index, RQI) για την Ελλάδα, όπως υπολογίζεται επί του dataset του Παρατηρητηρίου ΚΕΦίΜ. Περιγράφει τα βήματα μετατροπής των πρωτογενών μεταβλητών σε κανονικοποιημένα σκορ, τη συγκρότηση των τεσσάρων πυλώνων, τον υπολογισμό του σύνθετου δείκτη σε δύο εναλλακτικά σχήματα βαρών, και τη στατιστική επικύρωση (internal consistency, διαστατικότητα, ευαισθησία στα βάρη).

2. Πηγή δεδομένων

Το raw περιέχει 677 νόμους που ψηφίστηκαν από το 2014 έως το 2025, με 43 αξιολογούμενους δείκτες οργανωμένους σε 4 πυλώνες, συν 20 μεταβλητές κατηγοριοποίησης (αριθμός νόμου, υπουργός, υπουργείο, κυβέρνηση κ.λπ.). Η κωδικοποίηση και οι κανόνες βαθμολόγησης προκύπτουν από το αρχείο Codebook.xlsx.

3. Κανονικοποίηση επιμέρους δεικτών

Όλοι οι δείκτες μετασχηματίζονται σε κλίμακα [0, 1] όπου 1 = καλύτερη ρύθμιση και 0 = χειρότερη. Η μέθοδος εξαρτάται από τον τύπο της μεταβλητής, όπως καθορίζεται στο codebook.

3.1 Δυαδικοί (binary) δείκτες

Για τις ερωτήσεις Ναι/Όχι, η βαθμολογία καθορίζεται ως 1 ή 0 σύμφωνα με τον κανόνα που περιγράφει το codebook (π.χ. για 1.1 Single_Field, «Ναι»=1 και «Όχι»=0, ενώ για 1.10 Ministerial_Decision η λογική αντιστρέφεται: «Ναι»=0). Ο κώδικας 99999 (Not applicable) λαμβάνει τιμή 1 ή 0 ανάλογα με το αν η απουσία της κατάστασης θεωρείται μεθοδολογικά ουδέτερη ή αρνητική.

3.2 Ποσοτικοί (scale) δείκτες — μέθοδος min-max

Κάθε τιμή χαρτογραφείται ως:

όταν higher = better, και ως (max − x)/(max − min) όταν lower = better. Όπου το codebook ορίζει «within IQR», η τιμή clipping-άρεται στο διάστημα [Q1, Q3] πριν την κανονικοποίηση, ώστε οι ακραίες τιμές να μη στρεβλώνουν την κλίμακα (Nardo et al., 2008, OECD Handbook on Composite Indicators).

3.3 Κατηγορικοί (customized) δείκτες

Οι μεταβλητές με dropdown (π.χ. 2.12 Parliament_Procedure) λαμβάνουν τιμές 0 ή 1 σύμφωνα με πίνακα αντιστοίχισης κατηγορίας–σκορ που προσδιορίζει το codebook. Ενδεικτικά: Κανονική διαδικασία = 1, Επείγουσα/Υπερπείγουσα = 0.

4. Πυλώνες και σύνθετος δείκτης

Οι 43 κανονικοποιημένοι δείκτες οργανώνονται στους ακόλουθους 4 πυλώνες:

Πυλώνας	Ονομασία	# δεικτών	Παράδειγμα μεταβλητών
Π1	Νομοθετικά Χαρακτηριστικά	17	Σελίδες, άρθρα, μεταβατικές, αναδρομικότητα, πολυπλοκότητα σύνταξης
Π2	Προκοινοβουλευτική Διαδικασία	12	Δημόσια διαβούλευση, Ανάλυση Συνεπειών, διαδικασία ψήφισης
Π3	Κοινοβουλευτική Διαδικασία	10	Τροπολογίες, εκπρόθεσμες, ακρόαση κοινωνικών εταίρων
Π4	Εφαρμογή	4	Εξουσιοδοτήσεις ΠΔ/ΥΑ και ποσοστό ενεργοποίησής τους

4.1 Σκορ πυλώνα

Κάθε σκορ πυλώνα υπολογίζεται ως ο απλός αριθμητικός μέσος όρος των κανονικοποιημένων τιμών των δεικτών που περιλαμβάνει, αγνοώντας τις κενές τιμές (pairwise). Η απλή μέση αποτελεί τη default επιλογή του OECD Handbook (2008, σελ. 31) όταν δεν υπάρχει θεωρητική τεκμηρίωση για αυστηρά διαφοροποιημένα βάρη στο εσωτερικό του πυλώνα.

4.2 Συνολικός δείκτης

Σταθμισμένα 20/20/30/30: Composite = 0,20·Π1 + 0,20·Π2 + 0,30·Π3 + 0,30·Π4. Η εναλλακτική αυτή δίνει μεγαλύτερο βάρος στη διαφάνεια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας (Π3) και στην ουσιαστική εφαρμογή (Π4). Έχει ακόμη υπολογιστεί με ίσα βάρη: Composite = (Π1+Π2+Π3+Π4)/4 — κάθε πυλώνας μετρά 25%.

Ευαισθησία στα βάρη

Η Spearman rank correlation μεταξύ των δύο εκδοχών του σύνθετου δείκτη είναι ρ = 0,988. Η συμφωνία στο top 10% των νόμων είναι 79% (Jaccard index), ενώ στο bottom 10% είναι 81%. Με άλλα λόγια: η επιλογή σχήματος βαρών μεταβάλλει την ακριβή τιμή αλλά όχι ουσιαστικά την κατάταξη, ειδικά στα άκρα της κατανομής.

5. Στατιστική ανάλυση

Χρησιμοποιήθηκε πολλαπλός έλεγχος σύμφωνα με την προσέγγιση του OECD Handbook (Nardo et al., 2008) και των Booysen (2002) και Saisana et al. (2005).

5.1 Ανάλυση Κύριων Συνιστωσών (PCA)

Συνιστώσα	Eigenvalue	% διακύμανσης	Αθροιστικό %
PC1	1,609	40,2%	40,2%
PC2	1,249	31,2%	71,4%
PC3	0,586	14,6%	86,0%
PC4	0,562	14,0%	100,0%

Δεν υπάρχει μία κυρίαρχη διάσταση: PC1 εξηγεί μόνο το 40%, ενώ οι δύο πρώτες μαζί 71%. Αυτή η εικόνα συνάδει με τη χαμηλή Cronbach α για το σύνολο των πυλώνων και επιβεβαιώνει την πολυδιάστατη φύση της νομοθετικής ποιότητας. Η χρήση ενός μόνο composite score δικαιολογείται εφόσον οι τέσσερις πυλώνες συνθέτουν κανονιστικά μια κοινή έννοια («καλή νομοθέτηση»), ακόμη κι όταν στατιστικά είναι σχεδόν ορθογώνιοι.

5.2 Συντελεστής μεταβλητότητας (CV)

Μέτρηση	Μέσος όρος	CV
Π1 — Νομοθετικά Χαρακτηριστικά	0,633	0,224
Π2 — Προκοινοβουλευτική	0,528	0,325
Π3 — Κοινοβουλευτική	0,562	0,245
Π4 — Εφαρμογή	0,756	0,385
Composite (ίσα βάρη)	0,611	0,163
Composite (20/20/30/30)	0,618	0,174

Ο Π4 (Εφαρμογή) έχει τον υψηλότερο CV (0,385), δηλαδή τη μεγαλύτερη σχετική διακύμανση, άρα διαφοροποιεί περισσότερο τους νόμους μεταξύ τους. Ο σύνθετος δείκτης έχει χαμηλό CV (~0,16–0,17), κάτι αναμενόμενο όταν αθροίζουμε μη-τέλεια συσχετισμένες συνιστώσες (diversification effect).

6. Επιλεγμένη βιβλιογραφία

• Booysen, F. (2002). "An Overview and Evaluation of Composite Indices of Development." Social Indicators Research 59(2): 115–151.
• Cherchye, L., Moesen, W., Rogge, N., Van Puyenbroeck, T. (2007). "An introduction to 'benefit of the doubt' composite indicators." Social Indicators Research 82: 111–145.
• Nardo, M., Saisana, M., Saltelli, A., Tarantola, S., Hoffman, A., Giovannini, E. (2008). Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. Paris: OECD Publishing.
• Saisana, M., Saltelli, A., Tarantola, S. (2005). "Uncertainty and sensitivity analysis techniques as tools for the quality assessment of composite indicators." Journal of the Royal Statistical Society, Series A 168(2): 307–323.
• OECD (2012). Recommendation of the Council on Regulatory Policy and Governance. Paris: OECD Publishing.