Μεθοδολογία
Ο Δείκτης καταρτίζεται από το Fraser Institute του Καναδά και συνεκδίδεται από το Economic Freedom Network, ένα δίκτυο ανεξάρτητων ινστιτούτων σε όλο τον κόσμο. Το ΚΕΦΙΜ είναι το μέλος του δικτύου για την Ελλάδα και παρουσιάζει εδώ τα στοιχεία για τη χώρα μας. Δείτε παρακάτω πώς υπολογίζεται ο Δείκτης.
Τι μετράει ο Δείκτης;
Ο Δείκτης μετρά πόσο επιτρέπουν οι θεσμοί και οι πολιτικές κάθε χώρας στους ανθρώπους να κάνουν τις δικές τους οικονομικές επιλογές: να εργάζονται, να συναλλάσσονται, να συνάπτουν συμβάσεις και να κατέχουν και να χρησιμοποιούν περιουσία, με σεβασμό στα δικαιώματα των άλλων. Για να έχει υψηλή βαθμολογία, μια χώρα πρέπει να προστατεύει τα πρόσωπα και την περιουσία τους, να εφαρμόζει τις συμβάσεις αμερόληπτα και να διασφαλίζει σταθερό χρήμα. Πρέπει επίσης να μην επιβάλλει υψηλούς φόρους, εμπόδια στο εμπόριο και υπερβολικές ρυθμίσεις.
Ο Δείκτης μετρά μόνο την οικονομική ελευθερία. Δεν μετρά το βιοτικό επίπεδο, τη διαφθορά ή τις ατομικές ελευθερίες, ούτε σταθμίζει το κόστος κάθε περιορισμού με τα οφέλη που μπορεί να έχει. Δείχνει «τι ισχύει» και όχι «τι θα έπρεπε να ισχύει».
Η δομή του Δείκτη
Ο Δείκτης χρησιμοποιεί 46 συνιστώσες και υποσυνιστώσες, οργανωμένες σε πέντε τομείς:
| Τομέας | Συνιστώσα |
|---|---|
| 1. Μέγεθος Κράτους | Κρατική κατανάλωση |
| Μεταβιβάσεις και επιδοτήσεις | |
| Δημόσιες επενδύσεις | |
| Ανώτατος οριακός φορολογικός συντελεστής | |
| Κρατική ιδιοκτησία περιουσιακών στοιχείων | |
| 2. Νομικό Σύστημα και Δικαιώματα Ιδιοκτησίας | Ανεξαρτησία της δικαιοσύνης |
| Αμερόληπτα δικαστήρια | |
| Προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας | |
| Στρατιωτική παρέμβαση στο κράτος δικαίου και την πολιτική | |
| Ακεραιότητα του νομικού συστήματος | |
| Εκτέλεση συμβάσεων | |
| Μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας | |
| Αστυνόμευση και εγκληματικότητα | |
| 3. Σταθερότητα Νομίσματος | Αύξηση της προσφοράς χρήματος |
| Μεταβλητότητα του πληθωρισμού | |
| Πληθωρισμός του τελευταίου έτους | |
| Τραπεζικοί λογαριασμοί σε ξένο νόμισμα | |
| 4. Ελευθερία στο Διεθνές Εμπόριο | Δασμοί |
| Ρυθμιστικά εμπόδια στο εμπόριο | |
| Παράλληλες αγορές συναλλάγματος | |
| Έλεγχοι στη διακίνηση κεφαλαίων και προσώπων | |
| 5. Κανονιστικό Περιβάλλον | Ρύθμιση της πιστωτικής αγοράς |
| Ρύθμιση της αγοράς εργασίας | |
| Ρύθμιση των επιχειρήσεων | |
| Ελευθερία εισόδου στην αγορά και ανταγωνισμού |
Πολλές συνιστώσες αποτελούνται από υποσυνιστώσες. Για παράδειγμα, ο ανώτατος οριακός φορολογικός συντελεστής εξετάζεται με και χωρίς τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, και η ρύθμιση της αγοράς εργασίας περιλαμβάνει επτά υποσυνιστώσες, από τον κατώτατο μισθό και τους κανόνες απολύσεων έως το ωράριο και την υποχρεωτική στράτευση. Όλες εμφανίζονται στα αναλυτικά στοιχεία κάθε τομέα, στη σελίδα του Δείκτη.
Πώς υπολογίζεται η βαθμολογία;
- Κλίμακα 0–10. Κάθε συνιστώσα και υποσυνιστώσα μετατρέπεται σε βαθμολογία από 0 έως 10, ανάλογα με την κατανομή των στοιχείων, συνήθως με βάση τις ελάχιστες και μέγιστες τιμές του 1990. Το 10 σημαίνει τη μεγαλύτερη οικονομική ελευθερία σε σύγκριση με τις άλλες χώρες, όχι την «απόλυτη» ελευθερία.
- Συνιστώσες. Όπου υπάρχουν υποσυνιστώσες, η βαθμολογία της συνιστώσας είναι ο μέσος όρος τους.
- Τομείς. Η βαθμολογία κάθε τομέα είναι ο μέσος όρος των συνιστωσών του. Στον τομέα 2 η βαθμολογία μειώνεται με βάση έναν δείκτη ανισότητας των φύλων, για τις χώρες όπου ο νόμος δεν αντιμετωπίζει ισότιμα τις γυναίκες. Για την Ελλάδα δεν γίνεται καμία μείωση.
- Συνολική βαθμολογία. Είναι ο μέσος όρος των πέντε τομέων. Οι συντάκτες δεν δίνουν ειδική στάθμιση σε κανέναν τομέα ή συνιστώσα, γιατί θεωρούν ότι λειτουργούν όλα μαζί, σαν τα μέρη ενός αυτοκινήτου.
Η συνολική κατάταξη γίνεται με τη βαθμολογία στρογγυλοποιημένη σε δύο δεκαδικά, οπότε χώρες με την ίδια βαθμολογία μοιράζονται την ίδια θέση. Οι κατατάξεις στους τομείς γίνονται με την ακριβή βαθμολογία, χωρίς στρογγυλοποίηση, και συμπίπτουν με αυτές της έκθεσης. Με τον ίδιο τρόπο υπολογίζονται σε αυτή τη σελίδα και οι κατατάξεις στις συνιστώσες. Η «διάμεσος της ΕΕ» είναι η βαθμολογία της μεσαίας χώρας ανάμεσα στις 27 χώρες-μέλη.
Χρονιές αναφοράς και αναθεωρήσεις
- Η έκδοση 2026 αφορά το 2024, το πιο πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν αρκετά πλήρη στοιχεία για όλες τις χώρες. Μια αλλαγή πολιτικής του 2025 ή του 2026 θα εμφανιστεί σε επόμενες εκδόσεις.
- Ο Δείκτης καλύπτει έως 165 χώρες από το 1970: ανά πενταετία έως το 2000 και κάθε χρόνο από εκεί και πέρα. Ο αριθμός των χωρών και των διαθέσιμων συνιστωσών αυξάνεται με τα χρόνια, οπότε οι συγκρίσεις με πολύ παλιά έτη είναι ενδεικτικές.
- Κάθε χρόνο το Fraser Institute διορθώνει και ενημερώνει στοιχεία προηγούμενων ετών. Γι' αυτό οι τιμές σε αυτή τη σελίδα μπορεί να διαφέρουν από όσα είχαν δημοσιευθεί σε προηγούμενες εκδόσεις. Οι συντάκτες συστήνουν να χρησιμοποιούνται πάντα τα στοιχεία της πιο πρόσφατης έκδοσης.
Πηγές
Fraser Institute, Economic Freedom of the World: 2026 Annual Report, των James Gwartney, Robert Lawson, Ryan Murphy και Matthew D. Mitchell. Τα δεδομένα είναι δημόσια στη σελίδα του Fraser Institute. Τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από διεθνείς πηγές, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Economist Intelligence Unit και το V-Dem, ώστε να είναι συγκρίσιμα ανάμεσα σε όλες τις χώρες. Συνολικά ο Δείκτης χρησιμοποιεί 74 πηγές δεδομένων.